Διαγώνισμα Ταλαντώσεων Υψηλής Δυσκολίας
Ένα απαιτητικό διαγώνισμα που συνοδεύεται από αναλυτικές λύσεις των θεμάτων, με έμφαση όχι μόνο στην τελική απάντηση, αλλά και στη φυσική σκέψη που οδηγεί σε αυτήν.
ΘΕΜΑ Α — Πολλαπλής επιλογής και Σωστό / Λάθος
Σώμα μάζας \(m\) πραγματοποιεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους \(A\) και περιόδου \(T\). Το σώμα είναι δεμένο στο άκρο ιδανικού ελατηρίου σταθεράς \(k\), το άλλο άκρο του οποίου είναι στερεωμένο ακλόνητα σε οροφή. Θετική φορά του κατακόρυφου άξονα έχει ληφθεί η προς τα πάνω (αντίθετη της φοράς του βάρους του σώματος). Κατά τη μετάβαση του σώματος από τη θέση \(x_1=-A/2\) στη θέση \(x_2=+A/2\):
- Το έργο της συνισταμένης δύναμης είναι θετικό.
- Το έργο της δύναμης του ελατηρίου είναι αρνητικό.
- Το έργο του βάρους είναι αντίθετο του έργου της δύναμης του ελατηρίου.
- Το χρονικό διάστημα μετάβασης από τη μία θέση στην άλλη είναι ίσο με \(T/2\).
Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 5)
Απάντηση / Λύση
Για την απλή αρμονική ταλάντωση η κινητική ενέργεια εξαρτάται από το τετράγωνο της απομάκρυνσης:
Οι δύο θέσεις έχουν ίδιο μέτρο απομάκρυνσης:
Επομένως:
Άρα το έργο της συνισταμένης δύναμης είναι μηδέν και όχι θετικό. Η πρόταση α είναι Λάθος.
Για το κατακόρυφο ελατήριο η δύναμη του ελατηρίου και το βάρος έχουν αντίθετα έργα στη συγκεκριμένη μετατόπιση. Επειδή
προκύπτει:
Άρα η πρόταση γ είναι Σωστή, ενώ η β είναι Λάθος.
Η μετάβαση από \(-A/2\) σε \(+A/2\), όταν γίνεται χωρίς αλλαγή φοράς της κίνησης, αντιστοιχεί σε μεταβολή φάσης \(2\pi/3\):
Δεν είναι επομένως \(T/2\). Η πρόταση δ είναι Λάθος.


